پایگاه خبری تحلیلی خبر سبزواران

پژوهشگر و باستان‌شناس گفت: مطالعات باستان‌شناسی در حوضه زاینده‌رود در شرق اصفهان و تالاب گاوخونی حاکی از وجود استقرارهای انسانی و فرهنگ شکوفا از حدود پنج هزار سال پیش در این بخش از فلات ایران است.

یاسر جبرئیلی روز یکشنبه  افزود: مطالعات باستان‌شناسی در شرق حوضه زاینده رود (پایین دست رودخانه) در دشت های «اِژیه» تا «ورزنه» و در غرب تالاب گاوخونی نشان می‌دهد که جوامع انسانی از هزاران سال پیش در این منطقه حضور داشته اند و فرهنگ شکوفایی از خود بر جای نهاده اند که به نظر می‌رسد تا مرحله تمدن و شهرنشینی نیز پیش رفته اند.

وی با بیان اینکه گروهی از باستان‌شناسان از سال ۱۳۹۷ مطالعات و کاوش های باستان‌شناختی خود را در پایین دست حوضه آبریز زاینده رود آغاز کرده اند، اظهار داشت: در این کاوش ها شواهدی از استقرار جوامع بشری از هزاره سوم قبل از میلاد، یعنی عصر مفرغ قدیم به دست آمد.

این باستان‌شناس با اشاره به کشف شواهدی از دوره اشکانیان و ساسانیان در شرق اصفهان و اطراف زاینده رود، اضافه کرد: همچنین شواهد به دست آمده نشان می دهد که پایین‌دست رودخانه زاینده رود در شرق اصفهان در دوره اسلامی بویژه ایلخانی و تیموری بسیار مورد توجه بوده است.

وی با بیان اینکه در این کاوش از «آزمایش کربن ۱۴» برای تاریخ‌گذاری دقیق شواهد و بقایای به دست آمده استفاده شده است، تاکید کرد: کاوش ها و تحقیقات انجام شده تاکنون نشان می دهد که جوامع انسانی در عصر مفرغ در پایین‌دست زاینده رود استقرار داشته اند هرچند شواهد ضعیف دیگری نیز به دست آمده که در مراحل اولیه پژوهش و بررسی بوده و احتمال استقرار جوامع بشری قبل از عصر مفرغ در آن وجود دارد.

عضو تیم مطالعات باستان‌شناسی در حوضه شرق زاینده رود تصریح کرد: نتایج حاصل از این کاوش ها در مجموع بر این نکته صحه می گذارد که زاینده رود همواره نقش موثری در جذب جوامع انسانی، شکل گیری فرهنگ ها و شکوفایی آنها و تمدن سازی از پیش از تاریخ و تا به امروز ایفا کرده است.

جبرئیلی خاطرنشان کرد: مطالعات محدود انجام شده در غرب زاینده رود نیز حاکی از استقرار انسان در اطراف این رودخانه از دوران پیش از تاریخ است.

این پژوهشگر با اشاره به چگونگی کاوش های باستان‌شناسی در شرق اصفهان، توضیح داد: در این کاوش ها به طور کلی با ۲ نوع محوطه مواجه شدیم و برای هریک از آنها دلایل استقرار انسان ها مورد بررسی قرار گرفت.

وی با بیان اینکه دسته نخست این محوطه‌ها، شامل سکونتگاه‌ها یا استقرارگاه های انسانی بزرگ به مانند شهر یا روستاهای امروزی است، گفت: مطالعات صورت گرفته نشان می دهد که به احتمال زیاد، پیشه اصلی و اقتصاد معیشت این جوامع، کشاورزی و پس از آن دامپروری بوده که نسل به نسل منتقل شده است.

جبرئیلی با تاکید بر اینکه عوامل محیطی مانند دسترسی به منابع آب، وجود خاک حاصلخیز، پوشش گیاهی مناسب و دسترسی به مسیرهای ارتباطی از جمله دلایل اصلی شکل گیری این جوامع است، افزود: در این محوطه ها، خُمره های قدیمی برای ذخیره غلات و دانه های گیاهی که بدست آمدند نشان می دهد جوامع بشری از گذشته در این مناطق با استفاده از منابع آب موجود بویژه زاینده رود، کشاورزی می‌کردند.

وی با اشاره به اینکه در این کاوش ها به بقایای استخوان جانوری مانند بز، گوسفند و گاو نیز دست پیدا کردیم، تصریح کرد: اقتصاد معیشتی انسان ها در هزاران سال گذشته در این محوطه ها بطور عمده کشاورزی و در کنار آن دامپروری بوده است.

این پژوهشگر به دسته دوم محوطه های مورد مطالعه اشاره و اضافه کرد: این محوطه ها در دشت های خشک و بیابانی، تپه های ماسه ای یا رمل های امروزی قرار گرفته اند که محیط مناسبی برای ایجاد استقرار یا سکونتگاه انسانی نیستند و بررسی ها نشان می دهد که این محوطه ها حالت کارگاهی و صنعتی داشتند./ایرنا